Sztućce używa się zgodnie z kolejnością serwowania dań – od zewnętrznych elementów nakrycia do tych położonych najbliżej talerza. Zasada „od zewnątrz do wewnątrz” wynika z wygody i pozwala bez stresu wybrać właściwy widelec, nóż lub łyżkę.
Podstawowe zasady układania sztućców
Widelce układa się po lewej stronie talerza, a noże i łyżki po prawej. Każdy element powinien leżeć w takiej pozycji, aby można było od razu sięgnąć po niego bez obracania.
Noże ustawia się ostrzem skierowanym w stronę talerza, widelce zębami do góry, a łyżki wgłębieniem do góry. Dolne krawędzie sztućców powinny tworzyć jedną linię, zwykle około 1–2 cm od krawędzi stołu. Odstępy między nimi powinny być równe, ale nakrycie nie może utrudniać gościom swobodnego jedzenia.
Podział stron można zapamiętać dzięki prostemu zestawieniu:
| Strona | Sztućce | Wskazówka |
|---|---|---|
| Lewa | Widelce | Zęby skierowane do góry |
| Prawa | Noże i łyżki | Noże ostrzem do talerza, łyżki wgłębieniem do góry |
| Nad talerzem | Sztućce deserowe | Ułożone poziomo |
Jak ustalić kolejność używania sztućców?
Najpierw trzeba przeanalizować menu i kolejność podawania potraw. Sztućce do pierwszego dania leżą najdalej od talerza, a te przeznaczone do ostatniego dania – najbliżej niego. Podczas posiłku sięgasz więc kolejno do środka nakrycia.
Przy większej liczbie dań stosuje się następujący schemat:
- Pierwsze danie – używasz sztućców położonych najbardziej na zewnątrz.
- Kolejne dania – sięgasz po następne sztućce, przesuwając się w stronę talerza.
- Danie główne – zwykle przypadają na nie sztućce znajdujące się najbliżej talerza.
- Deser – korzystasz ze sztućców ułożonych poziomo nad nakryciem albo przyniesionych wraz z deserem.
Przykładowo, przy przystawce, zupie i daniu głównym po prawej stronie mogą znajdować się od zewnątrz nóż do przystawki, łyżka do zupy i nóż obiadowy. Po lewej stronie układa się odpowiednio widelec do przystawki i widelec obiadowy.
Przy jednym nakryciu zwykle nie układa się więcej niż trzy pary sztućców. Jeśli menu obejmuje więcej dań, brakujące elementy obsługa lub gospodarz podaje razem z kolejną potrawą. Dzięki temu stół pozostaje przejrzysty, a gość nie musi wybierać spośród zbyt wielu podobnych sztućców.
Gdzie kładziemy sztućce deserowe?
Łyżeczkę i widelczyk deserowy układa się poziomo nad talerzem. W typowym układzie łyżeczka znajduje się wyżej, z trzonkiem skierowanym w prawo, a widelczyk niżej, z trzonkiem skierowanym w lewo.
Nie każda zastawa wymaga przygotowania sztućców deserowych od początku. Przy mniej formalnym posiłku można podać je dopiero razem z deserem. Jeśli jednak znajdują się na stole, nie należy kłaść ich po bokach talerza tak jak sztućców do dań głównych.
Co oznacza ułożenie sztućców na talerzu?
Ułożenie sztućców podczas jedzenia przekazuje kelnerowi lub gospodarzowi informację, czy posiłek nadal trwa. To element tak zwanej mowy sztućców. Najważniejsze sygnały są następujące:
- Przerwa w jedzeniu – widelec i nóż tworzą na talerzu odwrócone V, a ich trzonki opierają się o brzegi. Oznacza to, że chcesz wrócić do dania i talerz nie powinien być jeszcze zabrany.
- Zakończenie posiłku – widelec i nóż leżą równolegle, skierowane ukośnie w stronę pozycji odpowiadającej godzinie 5:20. To sygnał, że można uprzątnąć nakrycie.
- Zakończenie zupy – łyżkę odkłada się na talerz-podstawkę, jeśli zupa była podana w misce. Gdy nadal jesz, łyżka pozostaje w misce lub na głębokim talerzu.
- Nieużywany element – sztućca, który spadł na podłogę, nie należy podnosić i ponownie kłaść na stole. W restauracji najlepiej poprosić o nowy.
Najprościej zapamiętać cały system w jednym zdaniu: najpierw używasz sztućców zewnętrznych, a potem przesuwasz się w kierunku talerza. Jeśli menu zmienia się w trakcie przygotowań, układ sztućców także powinien zostać dopasowany do kolejności dań. Dzięki temu nakrycie pozostaje wygodne, czytelne i zgodne z zasadami savoir-vivre.
